FFFK bu konuda özel düzenlemeler yaparak genel kira sözleşmelerindeki ayıptan sorumluluktan bir kısım yönlerden ayrılmıştır.
FFFK madde 24/6;
“(6) Kiracının seçimi ve talebi üzerine üçüncü kişiden sağlanan malın ayıplı olmasından kiralayan sorumlu tutulamaz. Aynı hüküm, malın bizzat kiracıdan sağlanması hâlinde de uygulanır. “
Görüldüğü üzere Finansal kiralama sözleşmesinde kiralayanın ayıptan sorumlu olması için;
- öncelikle kiralanan malın kiracının talebi ve seçimi ile ya da bizzat kiracıdan sağlanmış bir mal olmaması gereklidir. Bu durumda satıcı, üretici vb üçüncü kişilerin ayıptan sorumluluğu devam etmektedir.
- Kiralanan ayıplı olmalıdır.
- Geçerli bir finansal kiralama sözleşmesi bulunmalıdır.
- Sözleşmede kiralayanın ayıptan sorumlu olmadığına dair hükümler bulunmamalıdır. (Tüketicilerle konut finansmanı için yapılan leasing sözleşmeleri tüketici mevzuatına tabidir.)
- Kiracı kiralananı gözden geçirmiş ve zamanında ayıptan kiralayanı bilgilendirmiş olmalıdır.
- Kiracı ayıba kendi kusuru ile sebep olmamalıdır.
Kanun başlangıçtaki ayıp, sonraki ayıp ayrımı yapmamıştır. Bu sebeple kiralayan sonradan ortaya çıkan ayıptan da yukarıdaki şartlar varsa sorumludur.
Malın ayıplı olması halinde kiracının iki hakkı vardır: Birincisi, temerrüde dayalı hakları; ikincisi, ayıptan doğan hakları.
Kiralayanın edimi sadece malın teslimi olmayıp malın kullanmaya elverişli olarak teslimi olduğundan malda bulunan sözleşmenin amacına aykırı ayıplar bu yükümlülüğün yerine getirilmemiş olması sonucunu doğurmaktadır. TBK madde 304’te de bu husus düzenlenmektedir. Bu sebeple kiracı dilerse temerrüt hükümlerine dayanabilir.
Kiracı temerrüt hükümleri yerine ayıptan kaynaklı haklarını da kullanabilir. Bunlar;
- Kiraya verenden ayıbın giderilmesini isteme hakkı,
Bu hakkın öncelikle kullanılması gereklidir. Doğrudan bedel indirimi veya sözleşmeden dönmek mümkün değildir.
- Kiralananın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini talep hakkı,
Bu hakkın kullanılabilmesi için kiralayana uygun bir süre verilmeli ve kiralayan tarafından ayıbın giderilmemesi gereklidir
- Kira bedelinin indirilmesini talep hakkı,
Kiracı kiralanandaki ayıp hususunda kira bedelinin ayıbın giderilmesi süresine dek indirim hakkıdır. Kiralayan ayıbı giderirse indirim hakkı da sona erecek ve sözleşme eski haline geri dönecektir. Bu hakkın kullanılması için kiraya verene süre vermek ve ayıbın giderilmemesi şartının gerçekleşmesine gerek yoktur. Ayıbın doğması ve bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmesi ile kullanılabilir.
- Kiralanandaki ayıbın giderilip bedelin kira bedelinden indirilmesini talep hakkı,
Bu hakkın kullanılabilmesi için kiralayana uygun bir süre verilmeli ve kiralayan tarafından ayıbın giderilmemesi gereklidir.
Bu hak esasen bir takas hakkının bir görünüş biçimidir. Kiracı kiraya verenin yükümlülüğünü kendisi yerine getirdiğinde bundan doğan bir alacak hakkına kavuşmaktadır. Bunun da kendi borcundan indirilmesini talep hakkı mevcuttur.
- Sözleşmeyi Fesih hakkı
Ayıbın, kiralananın öngörülen kullanıma elverişliliğini ortadan kaldırması ya da önemli ölçüde engellemesi ve verilen sürede giderilmemesi hâlinde kiracı, sözleşmeyi feshedebilir.
- Tazminat talep hakkı
Kiralayanın ayıbı gidermesi halinde dahi kiracı uğradığı zararı ve manevi zararı talep edebilir.
Kiraya veren, kiracıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek, onun seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.
Av. Oğuzhan Bilgay
KAYNAKÇA
REİSOĞLU, Seza:Finansal Kiralama Sözleşmeleri ve Uygulama Sorunları, bankacılar dergisi, Sayı 48, 2004, s55
TOPUZ, Murat: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu Çerçevesinde Finansal Kiralama Sözleşmesi, Ankara 2013. S.129-130
KUNTALP, Erden: Finansal Kiralama Kanununa Göre Finansal Kiralama Tanımı ve Hükümleri, Ankara, 1988 Aktaran, YILMAZ, Hami 2018
KOCAAĞA, Köksal, Türk Özel Hukukunda Finansal Kiralama (leasing) Sözleşmesi, Ankara,1999. Aktaran Kırmızıtaş, 2016 s.5